Thursday, 10 July 2014

တစ္ႀကိမ္တစ္ခါဟာလည္း အႏၲရာယ္ပါ၊ HIV/AIDS ကုိ ဘယ္လုိ ကာကြယ္ၾကမလဲ (အေမးအေျဖ)

ေမး။ ။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါ ကာကြယ္ဖုိ႔ ဘာေၾကာင့္ အေရးႀကီး တာလဲ။

ေျဖ။ ။ အျခား ကူးစက္ေရာဂါေတြလို ေရာဂါပိုး ရွိေနတဲ့ သူေတြ၊ ေရာဂါျဖန္႔ေဝႏိုင္တဲ့သူေတြကုိ ၾကိဳတင္မသိႏိုင္လို႔ပါ။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိေနတဲ့ လူေတြဟာ သူ႕နဂို အတိုင္း က်န္းမာတဲ့ ပံုသ႑န္အတုိင္းပဲ ရွိေနတတ္ပါတယ္။ ေရာဂါပိုး ရွိေနေပမယ့္ ေရာဂါလကၡဏာမျပေတာ့ ေရာဂါပိုး ရွိတဲ့လူေတြဟာ ဘယ္သူဘယ္ဝါဆိုတာ ဘယ္လိုမွ မသိႏိုင္ပါဘူး။ မသိေတာ့ မေရွာင္ႏိုင္ပါဘူး။ ေရာ၈၈ါလကၡဏာမျပတဲ့ ကာလကလဲ ၅ ႏွစ္၊ ၁၀ ႏွစ္ ဆိုေတာ့ အဲဒီ ၅ ႏွစ္၊ ၁၀ ႏွစ္အတြင္းမွာ လူအမ်ားႀကီးကုိ ကူးစက္ကုန္ျပန္တယ္။ ယေန႔ ကမၻာမွာ ေန႔စဥ္ လူေပါင္း ၁၆၀၀၀ ေလာက္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္ခံေနရပါတယ္။

ေရာဂါျဖစ္သူ အမ်ားစုဟာ အသက္ ၂၀-၄၀ ၾကားက လူငယ္ေတြ၊ အလု္လုပ္ႏုိင္ကုိင္ႏိုင္တဲ့ သူေတြျဖစ္တယ္။ မိသားစု တစ္ခုလံုးကုိ ရွာေဖြေကြ်းေမြးေနတဲ့ သူမို႔ သူတို႔ ေသဆံုးတဲ့အခါ သူတို႔ကုိ မွီခိုေနတဲ့ မိသားစုတစ္ခုလံုး ဒုကၡေရာက္ၾကရတယ္။ အိမ္ေထာင္ဦးစီးတင္ မဟုတ္ပါဘူး၊ ဇနီးမယားကုိ ကူးစက္လို႔ အိမ္ရွင္မပါ ေသသြားခဲ့ရင္ က်န္ခဲ့တဲ့ အေဖအို၊ အေမအိုနဲ႔ အရြယ္မေရာက္ေသးတဲ့ ကေလးေတြကုိ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မဲ့ သူမရွိေတာ့ပါဘူး။ စီးပြားေရး ဒုကၡ လူမႈေရး ဒုကၡ၊ စိတ္ဒုကၡ အၾကပ္အတည္းမ်ိဳးစံုကို ၾကံဳေတြ႕ၾကရတယ္။

ေရာဂါ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသႏိုင္တဲ့ ေဆးေရာ၊ ကာကြယ္ေဆးပါ မရွိေသးပါဘူး။ လူမ်ိဳးမေရြး၊ က်ားမမေရြး၊ လူတန္းစား မေရြး၊ အခ်ိန္မေရြး၊ ေနရာမေရြး၊ အသက္အရြယ္မေရြး ျဖစ္ႏိုင္တာမို႔ လူမသိသူမသိဘဲ တရိပ္ရိပ္ ျပန္႔ပြားေနတဲ့ ဒီေရာဂါ အႏၲရာဆိုးႀကီးကုိ မျဖစ္ခင္က ႀကိဳတင္ကာကြယ္ဖို႔ အေရးႀကီးလွပါတယ္။

ေမး။ ။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ဖို႔ လြယ္ကူေပမယ့္လည္း ဘာေၾကာင့္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ ျဖစ္ေနၾကတာပါလဲ။

ေျဖ။ ။ ေရာဂါ ကူးစက္လြယ္တဲ့ အျပဳအမႈေတြဟာ ဆြဲေဆာင္မႈရွိတဲ့၊ စိတ္လႈပ္ရွားေစတဲ့ အရာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအျပဳအမႈေတြကုိ အၿမဲေရွာင္ၾကဥ္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ မွန္မွန္မခ်ႏိုင္ရင္၊ စိတ္ဒာတ္ခိုင္မာမႈ မရွိရင္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါ ျဖစ္ကုန္ၾကတာပါပဲ။ ေရာဂါပိုး ကူးႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြ၊ ေရာဂါအေၾကာင္းေတြကုိ သိရံုနဲ႔ မကာကြယ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒီေရာဂါဟာ ကုိယ္နဲ႔လည္း ဆိုင္တယ္ဆိုတာ လက္ခံယံုၾကည္ရမယ္။ လက္ခံယံုၾကည္တဲ့ အတိုင္း ကာကြယ္ဖို႔ ဝီရိယလည္း ရွိရမယ္။ ကာကြယ္ဖို႔ နည္းလမ္းေတြကုိလည္း မွန္မွန္ ကန္ကန္ နားလည္ ေသဘာေပါက္ဖို႔ လိုပါတယ္။

ေမး။ ။ ဒီေရာဂါ အေၾကာင္း ဘယ္သူေတြသိထားသင့္ပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ လူတန္းစား မေရြး ျဖစ္ႏိုင္တာမို႔ လူတိုင္း သိထားသင့္ပါတယ္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ပ်ံ႕ပြားမႈဟာ လူတစ္ေယာက္စီ၊ တစ္ေယာက္စီရဲ႕ အျပဳအမႈ၊ စည္းကမ္းရွိမႈ၊ စည္းေစာင့္မႈ၊ သစၥာရွိမႈေတြ အေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ကိုယ့္မွာ ေရာဂါပိုး ရွိတယ္ဆိုတာကို ကုိယ္တိုင္မသိဘူး။ ကုိယ့္ဆီက ဘယ္သူေတြ ကူးသြားၿပီဆိုတာလည္း မသိဘူး။ ဒါေၾကာင့္ လူတိုင္း လူတုိင္းဟာ ဘာကုိ လုပ္သင့္တယ္၊ ဘာကုိ မလုပ္သင့္ဘူး၊ ဘာေတြ ေရွာင္ရမယ္ဆိုတာ ျပတ္ျပတ္သားသား ရွင္းရွင္းလင္းလင္း သိထားဖို႔ လိုပါတယ္။

ေမး။ ။ ျပည့္တန္ဆာေတြဆီက မကူးေအာင္ ေရာဂါပိုး ရွိတဲ့ ျပည့္တန္ဆာေတါကုိ သီးျခားထားလိုက္ရင္ မေကာင္းဘူးလား။

ေျဖ။ ။ ျပည့္တန္ဆာေတြ အားလံုးကုိ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ဖို႔ ခက္ပါတယ္။ အဓိကေရာဂါ ျဖန္႔ေနတဲ့သူေတြ အထဲမွာ ျပည့္တန္ဆာေတြနဲ႔ ဆက္ဆံတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြ ပါပါတယ္။ သူတို႔ကိုေကာ ဘယ္လို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္မလဲ။ ျပည့္တန္ဆာေတာ့ မဟုတ္ဘူး၊ ဒါေပမယ့္ လိင္အေဖာ္မ်ားတယ္၊ အေပ်ာ္အေဖာ္ပဲ ထားတယ္ဆိုတဲ့ လူေတြကုိလည္း ခ်န္ထားလို႔ မရပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ျပည့္တန္ဆာေတြကုိပဲ သီးျခားထားလို႔ ေရာဂါမကာကြယ္ႏုိင္ပါဘူး။ တကယ္ေတာ့ ေရာဂါပိုး ရွိတဲ့သူေတြကုိ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ဖို႔ မလိုပါဘူး။ အက်ိဳးလည္း မရွိပါဘူး။ ေရာဂါရတယ္ဆိုတာ ဘယ္သူ႕ေၾကာင့္မွ မဟုတ္ပါဘူး။ ကုိယ့္ေၾကာင့္ပါပဲ။ ကုိယ္ကေရာဂါ ရႏိုင္တဲ့ အျပဳအမူေတြလုပ္ရင္၊ ဒါမွ မဟုတ္ ႀကံဳရရင္ ေရာဂါရမွာပါပဲ။ ေရာဂါ မရေအာင္ လူတိုင္း ဆင္ျခင္ေစာင့္ ထိန္းၿပီး ေနထိုင္ဖို႔သာ အေရးႀကီးပါတယ္။ ေရာဂါကာကြယ္တဲ့ နည္းလမ္းေတြကုိ လူတိုင္း မွန္မွန္ ကန္ကန္နားလည္ သေဘာေပါက္ထားဖို႔သာ အေရးႀကီးပါတယ္။

ေမး။ ။ မိခင္ကေန ကေလးကုိ မကူးေအာင္ ကာကြယ္ဖုိ႔ နည္းလမ္းမ်ား ရွိပါသလား။

ေျဖ။ ။ ေရာဂါပိုး ရွိတဲ့ မိခင္ကေန၊ ကေလးကုိ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တဲ့ အခ်ိန္၊ မီးဖြားခ်ိန္၊ ႏို႔တုိက္တဲ့ အခ်န္ေတြမွာ ကူးႏိုင္ပါတယ္။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္မွ ကေလးကုိ ကူးစက္ႏႈန္းဟာ ၃ ောယက္ေမြးရင္ ၁ ေယာက္ကို ကူးႏိုင္ပါတယ္။ ယခုေခတ္ေပၚ ကုထံုးတစ္ခ်ိဳ႕က ေရာဂါ ကူးစက္မႈႏႈန္းကို တစ္ဝက္ေက်ာ္ေက်ာ္ ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါတယ္။ ကူးစက္မႈႏႈန္း ေလ်ာ့က်ေအာင္ မိခင္နဲ႔ ကေလးကုိ ေအဇက္တီ ေဆးတိုက္လို႔ ရပါတယ္။ မၾကာေသးမီက ေဆးသိပၸံပညာရွင္ေတြဟာ ေအဇက္တီ ေဆးထက္ ေစ်းႏႈန္းသက္သာၿပီး အာနိသင္လည္း ပိုထိေရာက္တဲ့ “နီဗြီရာပင္း” လို႔ ေခၚတဲ့ ေဆးတစ္မ်ိဳးကုိ ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ ယခုအခါ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ စမ္းသပ္သံုးစြဲလ်က္ ရွိပါတယ္။

ေမး။ ။ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ေရာဂါပိုး မကူးေအာင္ ဘယ္လိုေနရပါမလဲ။

ေျဖ။ ။ လက္မထပ္ခင္ ဖိုမဆက္ဆံတာ၊ လိင္တူ ဆက္ဆံတာ ေရွာင္ပါ။ လက္ထပ္ၿပီး တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ သစၥာရွိရွိေနေပမယ့္လည္း လက္မထပ္ခင္က ပါလာတဲ့ ေရာဂါပိုးေၾကာင့္ ႏ်စ္ေယာက္စလံုး ဒုကၡေရာက္ႏုိင္ပါတယ္။ ေသြးစစ္ၿပီးမွ အိမ္ေထာင္ျပဳတာ ပိုးေကာင္းပါတယ္။ လက္ထပ္ၿပီးရင္ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ အျပန္အလွန္ သစၥာရွိပါ။ အိမ္ေထာင္ျပင္ပမွာ လိင္ဆက္ဆံတာကို ေရွာင္ပါ။ ဇနီးမယားက သစၥာရွိရွိ၊ အိမ္ရွင္မ ဝတၱရားေက်ေအာင္ ေနေပမယ့္လည္း လင္ေယာက္်ားက ေဖာက္ျပန္ရင္ ေရာဂါပိုးေတြ ကူးလာအံုးမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ အေပ်ာ္အေဖာ္မထားပါနဲ႔။ ေပ်ာ္ပါးခ်င္ရင္ ကြန္ဒံုးသံုးပါ။

တစ္ခ်ိဳ႕က ျပည့္တန္ဆာနဲ႔ ဆက္ဆံမွ ေရာ၈ါကူးမယ္၊ ကိုယ့္အတြက္ သီးသန္႔ထားတဲ့ အေပ်ာ္အေဖာ္နဲ႔ ဆက္ဆံရင္ ေရာဂါမကူးႏိုင္ဘူးလို႔ ထင္ၾကပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိး ရွိတဲ့ သူေတြဟာ ေရာ၈ါလကၡဏာ မျပေသးတဲ့ အခ်ိန္မွာ “သန္႔သန္႔ေလး” ပံုစံမ်ိဳးပဲ ရွိမယ္ဆိုတာ သေဘာေပါက္ပါ။ လိင္အေပ်ာ္အပါး လုိက္စားတာ ေရွာင္ပါ။ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ရွင္းရွင္းလင္းလင္း နားလည္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဥပမာနဲ႔ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ေတာက ေတာင္သူဦးႀကီး တစ္ေယာက္ဟာ ၿမိဳ႕တက္ၿပီး ပဲေရာင္းတယ္။ ေငြရႊင္ေတာ့ ဗြီဒီယိုရံု သြားတယ္။ ၿပီးေတာ့ အဆြယ္ေကာင္းလို႔ ေပ်ာ္ပါးမိတယ္။ ဒီလိုပဲ ေပၚတုန္း၊ ေငြရႊင္တုန္း ျဖစ္္သြားတဲ့ ကိစၥကုိ ဦးႀကီးက အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားတာ မဟုတ္လို႔ သူ႕မွာ ေရာဂါမကူးႏိုင္ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။

တကယ္ေရာဂါျဖစ္လာေတာ့မွ တစ္ႀကိမ္တစ္ခါဟာလည္း အႏၲရယ္ပဲဆိုၿပီး သေဘာေပါက္ေတာ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ေရာဂါပိုး မကူးရေအာင္ အိမ္ေထာင္ ျပင္ပမွာ လိင္ဆင္ဆံတိုင္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ေရာဂါ ရႏိုင္တဲ့ အမူအက်င့္ရွိသူေတြ၊ ေရာဂါပိုး ရွိေနသူေတြဟာ မိမိရဲ႕ အိမ္ေထာင္ဖက္ကုိ မကူးစက္ေအာင္ အိမ္ေထာင္ဖက္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတဲ့ အခါမွာလည္း ကြန္ဒံုးကို သံုးရပါမယ္။

ေမး။ ။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အရြယ္ေတြကို ေအအုိင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါအေၾကာင္း ပညာေပးသင့္ပါသလား။

ေျဖ။ ။ ပညာေပးသင့္ပါတယ္။ ယေန႔ ကမၻာေပၚမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္ခံရသူေတြရဲ႕ ၅၀% ဟာ အသက္ ၁၀ ႏွစ္မွ ၂၄ ႏွစ္ၾကားက လူငယ္လူရြယ္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ လူငယ္လူရြယ္မွာ အျဖစ္မ်ားရတာကလည္း လူငယ္သဘာဝနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနပါတယ္။ လူငယ္သဘာဝ စူးစမ္းတယ္၊ စြန္႔စားခ်င္တယ္၊ လူႀကီးမိဘေျပာစကားထက္ သူငယ္ခ်င္း အေပါင္းအသင္းေျပာစကားကို ပိုယံုတယ္၊ အေပါင္းအသင္း မင္တယ္၊ မေကာင္းမွန္း သိရက္နဲ႔ အေပါင္းအသင္းေတြက ေျမႇာက္ပင့္ေပးရင္ ေသာက္စားေပ်ာ္ပါတာ၊ မူးယစ္ေဆး သံုးတာ လုပ္မိတတ္ၾကပါတယ္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အရြယ္မွာ လုပ္မိတဲ့ အမွား တစ္ခုေၾကာင့္ ဘဝတစ္ခုလံုး အညႊန္႔တံုး သြားႏုိင္ပါတယ္။ ဆက္ေက်္သက္ အရြယ္ကတည္းက ေရာဂါ မရေအာင္ ဘယ္လိုေနထိုင္ျပဳမူရမယ္ဆိုတာ သိနားလည္ သြားရင္ အဲဒီအသိဥာဏ္နဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ အေပါင္းအသင္းေတြကုိသာမက သူတို႔ရဲ႕ အိမ္ေထာင္ဖက္နဲ႔ သားသမီးေတြကုိ ပါ ေရာဂါအႏၲရာယ္ေဘးက ဆက္လက္ကာကြယ္သြားႏိုင္မွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္ေတြကုိ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါ အေၾကာင္းပညာေပးဖို႔ သိပ္အေရးႀကီး ပါတယ္။

က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနႏွင့္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ ကေလးမ်ား ရန္ပံုေငြအဖြဲ႕ (ျမန္မာ) တို႔ ပူးေပါင္းထုတ္ေဝေသာ “HIV/AIDS အေမးအေျဖမ်ား” ဟု အမည္ရေသာ စာအုပ္မွ ျပန္လည္ ေရးသား ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

From: HIM

www.mmdailystar.com

0 comments:

Post a Comment

လြတ္လပ္စြာေျပာဆို ေရးသားႏိုင္ပါသည္။
မွတ္ခ်က္မ်ားကုိ မၾကာမွီ ေဖာ္ျပေပးပါမည္။

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...